Star Trek, een fenomeen

Startrek TOS logo PPSinds Gene Roddenberry Star Trek creëerde in het midden van de jaren 60 (van de 20e eeuw) is de populariteit ervan alleen maar groter en groter geworden. Eruit voort kwamen aanvankelijk nog een tekenfilmserie, vier tv-series en een reeks van 10 speelfilms. Inmiddels is er weer een nieuwe tv-serie (Star Trek -Discovery) ontwikkeld, die vanaf 2017 voorlopig alleen op abonnee-tv in de Verenigde Staten te zien zal zijn, en is er een nieuwe serie Star Trek films in hetzelfde universum, maar in een nieuwe tijdlijn opgenomen waarvan nummer 14 naar verwachting in 2019 in première zal gaan.
Vanaf de eerste aflevering, die ik van Star Trek zag (te weten de vijfde, Star Trek – Enterprise) ben ik absoluut fan. Inmiddels heb ik alle series en alle films al minstens twee keer gezien en elke keer ontdek ik weer iets nieuws. Knap, wanneer iets van toch geruime tijd gelden je nog zo kan blijven boeien. Nu is er natuurlijk (op dvd dan) veel te zien: inmiddels al 13 films en ruim 750 afleveringen van de diverse tv-series. Daarmee kun je wel een aantal saaie weekenden overbruggen!

Star Trek een merknaam

Star Trek is tegenwoordig een waar fenomeen, een merknaam, met een grote schare fans wereldwijd. Toch duurde het even voor deze status was bereikt. Hoewel Star Trek als serie onder contract werd genomen door de productiemaatschappij Desilu (van tv-comédienne Lucille Ball en haar ex-man Desi Arnez), werd de eerste, zogenaamde pilot-aflevering (‘The cage’) door de toenmalige klant geweigerd. Tv-netwerk NBC was uiteindelijk wel geïnteresseerd in het concept en betaalde de opnamekosten voor de eerste series, maar ook zij wilden een simpeler verhaal dan dat van de pilot en zagen meer in een andere hoofdrolspeler.

Star Trek op tv

TOS03.10-Enterprise at the Galactic BarrierDe eerste serie, Star Trek TOS (TOS: The Original Series), liep maar drie seizoenen. De langzame aanwas van kijkers – waardoor adverteerders niet geïnteresseerd waren – en misschien ook wel een bepaalde tegenzin tegen het genre maakten dat tv-netwerk NBC (zeg maar: de betreffende omroep), na serie 2 het budget verlaagde en na serie 3 er de stekker uit trok. Gene Roddenberry en zijn mensen kregen niet langer geld, er werden geen nieuwe afleveringen aangekocht en dus ook geen nieuwe serie meer gemaakt.
Toen de filmstudio Paramount Pictures, die Desilu Studio had opgekocht, de uitzendrechten in handen kreeg, werd geprobeerd de totale productiekosten van Star Trek (die jammer genoeg een verlies hadden opgeleverd) nog een beetje goed te maken. Men verkocht de serie aan tv-kanalen in binnen- en buitenland. Deze zogenaamde syndicatie, waarbij een tv-show los van een bepaalde omroep door anderen mag worden uitgezonden alsof het om een film gaat, zorgde er voor dat Star Trek erg populair werd en een eigen publiek en fanbasis kreeg in binnen- en buitenland. Star Trek ging van een laag gewaardeerde wekelijkse NBC tv-show naar een cult-serie en werd een wereldwijde tophit.

Star Trek in de bioscoop

Star Trek I the_motion_picture_posterEnkele pogingen om Start Trek nieuw leven in te blazen in het begin van de jaren 70 (van de 20e eeuw) mislukten. Wel werd er een tekenfilmreeks van Star Trek gemaakt (Star Trek the Animated Series) en ingesproken door de originele cast, waarvan 22 afleveringen in 1973-1974 op de Amerikaanse tv te zien waren.
De enorme successen van de films ‘Close encounters of the third kind’ en de eerste Star Wars-film zorgden voor een oplevende belangstelling voor het SF-genre en een nieuw idee: een Star Trek-film. De oude cast van de serie werd opgetrommeld en de film Star Trek – the Motion Picture ging in december 1979 in première. De kritieken waren gemengd. Zelf vind ik deze film ook meer een cult-film dan een waardig Star Trek-avontuur. Niettemin kreeg men er weer zin in en volgde er al snel een tweede film.

Het zit ‘m bij Star Trek in de details

Star Trek heeft een eigen toekomstbeeld, maar ook een eigen geschiedenis van die toekomst, die weer stevig is verankerd in die van ons. Eén van de kenmerken van Star Trek, zowel films als series, is dat het ondanks de futuristische fantasie vooral levensecht, geloofwaardig en mogelijk moet zijn. Dit geldt niet alleen voor de gebruikte technologie, maar ook voor de andere culturen waarmee de verschillende bemanningen te maken krijgen. Vooral van de meest voorkomende mee- en tegenstanders is een uitgebreid profiel beschreven. Zowel van de Vulcans, de Romulans, de Klingons, de Ferengi, de Bajorans, de Caradassions en niet te vergeten de Borg is een uitgebreide achtergrond, geschiedenis, culturele en maatschappelijke structuur uitgewerkt. De Klingons hebben in de films en series zelfs een eigen taal gekregen, die tot in de grammatica is uitgewerkt door een echte taalkundige. Heel wat (Amerikaanse) fans spreken zelfs Klingon als een tweede taal, die ze op Star Trek conventies en scifi-beurzen maar wat graag in onderlinge gesprekken gebruiken.

Bazinga III the search for sheldonStar Trek in andere series

Star Trek is ook een dankbaar referentiepunt voor andere films en tv-programma’s, zoals bijvoorbeeld ‘The big bang theory’. De hoofdpersonen van deze serie zijn bijvoorbeeld niet alleen Trekkers (echte fans), maar spreken ook vloeiend Klingon. Ook in andere films en tv-series, wordt nogal eens aan het fenomeen Star Trek gerefereerd of erop geparodieerd. De film Galaxy Quest en de tv-programma’s van Saturday Night Live, South Park, The Simpsons, Futurama, Dr. Who zijn daar nog een paar voorbeelden van.

Het Star Trek universum

Star Trek is inmiddels een merknaam geworden binnen het genre science-fiction; veel films en series worden langs de lat van Star Trek gemeten voor wat betreft de echtheid, levensvatbaarheid en overtuigingskracht van hun verhaal, technologie en details. Die moeten namelijk allemaal kloppen, niet alleen in het begin, maar ook aan het eind van de film zonder dat de toeschouwer zich bedrogen of voor de gek gehouden voelt. En dat geldt niet alleen voor de ‘gewone’ toeschouwer, maar ook voor de wetenschappelijke. Veel deskundigen uit de techniek, natuurkunde, scheikunde, biologie, antropologie, astronomie, fysica, mechanica, kwantumfysica, kwantummechanica, tot aan Stephen 391px-Emblem.svgHawking (een groot fan van Star Trek!) toe, werden en worden regelmatig ingeschakeld om de levensechtheid van destijds de series en nu de films te waarborgen. Die levensechtheid is misschien ook de reden voor de grote en trouwe fanbasis. Want als gelegenheidsfan of echte fan, Trekkie of Trekker, blijf je het toch denken. Stel dat ooit … Het zou zo maar eens kunnen dat het klopt … Als toch eens … Hoe gaaf zou dat zijn?

 

Copyright: Robin93.

Foto’s: Paramount Pictures.